Elke school in het gespecialiseerd onderwijs maakt voor iedere leerling een ontwikkelingsperspectief, en in het regulier onderwijs geldt dat voor leerlingen die meer nodig hebben dan de basisondersteuning. In dat plan staat waar de leerling naartoe werkt, waar die verwachting op gebaseerd is en welke ondersteuning de school biedt. Het wordt binnen zes weken na plaatsing vastgesteld en jaarlijks met ouders en leerling geëvalueerd (Steunpunt Passend Onderwijs, 2023).

Sinds 1 augustus 2025 is daar het hoorrecht bij gekomen. Leerlingen met een ontwikkelingsperspectief hebben het recht om mee te praten over hoe hun onderwijs en hun ondersteuning eruitzien, en dat geldt voor kleuters net zo goed als voor oudere leerlingen, in het regulier onderwijs en in het gespecialiseerd onderwijs (Inspectie van het Onderwijs, z.d.-a). Het recht gaat over het hele plan, dus ook over de onderwijsbehoeften en het uitstroomperspectief, en blijft daarmee niet beperkt tot het handelingsdeel.

De inspectie kijkt sindsdien of de school de leerling de gelegenheid geeft om zijn mening te geven, of de school hem daarbij helpt als dat nodig is, en of de school hem laat weten hoe die mening is meegewogen (Inspectie van het Onderwijs, z.d.-a). In het plan zelf hoort te staan hoe de school de mening van de leerling heeft meegenomen bij het vaststellen of bijstellen ervan (Inspectie van het Onderwijs, z.d.-b). In het onderzoekskader staat sinds dezelfde datum dat de school leerlingen betrekt bij de inhoud, de uitvoering en de evaluatie van het ontwikkelingsperspectief (Inspectie van het Onderwijs, 2025).

Bronnen: Steunpunt Passend Onderwijs (2023) en Inspectie van het Onderwijs (z.d.-a, z.d.-b, 2025). Geraadpleegd op 18 augustus 2026.

In het regulier basisonderwijs heeft ongeveer drie op de tien leerlingen met extra ondersteuning een ontwikkelingsperspectief, terwijl dat er voor alle zou moeten zijn. Van de plannen die wel worden geanalyseerd, voldoet in het basisonderwijs de helft aan de wettelijke eisen en in het vmbo iets minder. Wat er dan meestal ontbreekt, is de uitstroombestemming en de instemming van ouders op het handelingsdeel (Inspectie van het Onderwijs, 2024).

Zorgelijker is wat er daarna gebeurt. In iets minder dan de helft van de onderzochte plannen ontwikkelen leerlingen zich beperkt of helemaal niet op de doelen die erin staan, en op vmbo-afdelingen kent iets meer dan de helft van de leerlingen zijn eigen didactische doelen en gedragsdoelen (Inspectie van het Onderwijs, 2024). Een leerling die zijn eigen doelen niet kan navertellen, kan er ook niet over meepraten, hoe goed het hoorrecht op papier ook geregeld is.

Daar zit voor scholen de eigenlijke opgave. Het gaat om de vraag hoe je een doel opschrijft, welke voorbeelden je gebruikt, hoe je het gesprek opbouwt en wat je doet als een ouder een heel ander beeld van de leerling heeft dan de school. Dat is werk aan de coachpraktijk, en een nieuw formulier lost het niet op.

Bron: Inspectie van het Onderwijs (2024). Geraadpleegd op 18 augustus 2026.