Welzijn in een schoolomgeving gaat verder dan alleen het voorkomen van stress of ziekteverzuim. Het draait om een positieve werk- en leeromgeving waarin medewerkers en leerlingen zich fysiek, mentaal en sociaal goed voelen. Dit betekent dat er aandacht is voor werkdruk en schooldruk, onderlinge samenwerking, autonomie, erkenning en een gezonde balans tussen inspanning en ontspanning.

Cijfers onder medewerkers

Veel medewerkers in het onderwijs ervaren een hoge werkdruk. In 2023 gaf bijna een kwart (24%) van de medewerkers in het voortgezet onderwijs aan burn-outklachten te hebben, wat zich vaak uit in langdurige vermoeidheid en een gebrek aan energie. In 2023 gaf de helft van de medewerkers in het onderwijs aan dat zij graag meer maatregelen zouden zien om stress te verminderen (TNO, 2023).

Cijfers onder leerlingen en studenten

Ook onder leerlingen en studenten speelt stress een rol. Bijna de helft van de jongeren (44%) ervaart regelmatig stress door verschillende factoren, zoals schoolprestaties, sociale druk of verwachtingen. Daarnaast gaf 1 op de 4 jongeren aan vaak stress te ervaren door huiswerk (juni 2024, RIVM).

Welzijn speelt een cruciale rol in het onderwijs, zowel voor medewerkers als leerlingen. Een hoog welzijnsniveau leidt tot betere prestaties, minder verzuim en meer energie en betrokkenheid. Net als bij topsporters is voldoende rust essentieel om optimaal te presteren. Voortdurende stress belemmert denkvermogen, leerproces en ontwikkeling. Een gezonde werk- en leeromgeving helpt medewerkers en leerlingen beter om te gaan met uitdagingen en hun volledige potentieel te benutten. Door welzijn structureel te verankeren in de schoolcultuur, creëer je een fundament voor duurzame groei en succes.

Invloed van welzijn op medewerkers

Wanneer onderwijsprofessionals zich goed voelen, brengen ze meer energie en betrokkenheid in hun werk. Dit zie je niet alleen terug in hun interacties met leerlingen, maar ook in de samenwerking met collega's. Gedrag is besmettelijk: een leraar die zich prettig voelt, straalt dit uit naar anderen en draagt bij aan een positieve werkomgeving. Omgekeerd kan stress zich net zo snel verspreiden binnen een team. Langdurige stress leidt niet alleen tot vermoeidheid, maar kan ook het zelfvertrouwen en de effectiviteit in de klas ondermijnen.

Invloed van welzijn op leerlingen

Voor leerlingen geldt hetzelfde: stress, prestatiedruk en angst kunnen het leren ernstig belemmeren. Als het brein te lang in de 'overlevingsmodus' blijft staan, wordt het moeilijk om informatie op te nemen en toe te passen. Dit leidt tot minder motivatie, minder concentratie en uiteindelijk slechtere leerresultaten. Een veilige en ondersteunende leeromgeving helpt juist om focus te houden en moedigt leerlingen aan om uitdagingen aan te gaan. Scholen die welzijn serieus nemen, zien vaak een stijging in betrokkenheid, minder uitval en betere schoolprestaties.

Welzijn gaat verder dan 'hoe mensen zich voelen'

Welzijn hoeft niet altijd direct aangepakt te worden door alleen te focussen op hoe mensen zich voelen. In plaats daarvan kun je kijken naar welke knoppen je kunt draaien om een omgeving te creëren waarin welzijn vanzelfsprekend wordt.

• Competentie: Wanneer medewerkers en leerlingen zich bekwaam voelen in wat ze doen, groeit hun zelfvertrouwen en motivatie.
• Samenwerking: Een sterk teamgevoel en goede sociale interacties verminderen stress en vergroten het gevoel van veiligheid.
• Klassenmanagement: Rust en structuur in de klas dragen bij aan een omgeving waarin leren en werken prettig is.
• Professioneel gedrag: Een cultuur waarin respectvol en constructief samengewerkt wordt, verlaagt spanningen en vergroot werkplezier.
• Effectieve roosters en communicatie: Heldere verwachtingen en realistische planningen verminderen onnodige stress en zorgen voor overzicht.

Welzijn is dus geen los thema, maar verweven met alles wat er binnen een school gebeurt. Hoe je samenwerkt, hoe je onderwijs organiseert en hoe je met elkaar communiceert – al deze elementen beïnvloeden het welzijn van medewerkers en leerlingen. Door hier bewust op te sturen, werk je niet alleen aan prettiger onderwijs, maar ook aan betere prestaties en minder uitval.