--- title: Ongemotiveerde leerlingen motiveren | LeerGewoonte description: Ongemotiveerde leerlingen motiveren lukt zelden met advies. Lees hoe motiverende gespreksvoering werkt, met een uitgewerkt voorbeeldgesprek. image: https://www.leergewoonte.nl/hubfs/Blogs/Webinar%20MGV/mgv-blog1-kop-reflecteren-v2.jpg --- [![LeerGewoonte-Logo (1)](https://www.leergewoonte.nl/hs-fs/hubfs/3.%20Logo%E2%80%99s/LeerGewoonte-Logo%20(1).png?width=500&height=87&name=LeerGewoonte-Logo%20(1).png "LeerGewoonte-Logo (1)")](https://www.leergewoonte.nl/) [![LeerGewoonte-Logo (1)](https://www.leergewoonte.nl/hs-fs/hubfs/3.%20Logo%E2%80%99s/LeerGewoonte-Logo%20(1).png?width=500&height=87&name=LeerGewoonte-Logo%20(1).png "LeerGewoonte-Logo (1)")](https://www.leergewoonte.nl/) - [Thema's](https://www.leergewoonte.nl/onderwijs) - [Professionele Schoolcultuur](https://www.leergewoonte.nl/professionele-schoolcultuur) - [Formatief Handelen](https://www.leergewoonte.nl/leergewoonte-formatief-handelen) - [Onderwijsinspectie](https://www.leergewoonte.nl/onderwijsinspectie) - [AI integreren in onderwijs](https://www.leergewoonte.nl/ai-integreren-onderwijs) - [Welzijn](https://www.leergewoonte.nl/welzijn) - [Motivatie](https://www.leergewoonte.nl/leergewoonte-motivatie) - [Leiderschap](https://www.leergewoonte.nl/leergewoonte-leiderschap) - Over ons - [Het team](https://www.leergewoonte.nl/ons-team-leergewoonte) - [Vacatures](https://www.leergewoonte.nl/vacatures-leergewoonte) - [Contact](https://www.leergewoonte.nl/contact) - Opleidingen - [Opleiding professionele cultuur (4 dagen)](https://www.leergewoonte.nl/opleiding-professionele-schoolcultuur) - [Opleiding formatief handelen (5 dagen)](https://www.leergewoonte.nl/vijfdaagse-opleiding-formatief-handelen) - [Opleiding AI (3 dagen)](https://www.leergewoonte.nl/drie-daagse-opleiding-ai-in-het-onderwijs) - [Opleiding motiverende gespreksvoering (3 dagen)](https://www.leergewoonte.nl/driedaagse-opleiding-motiverende-gespreksvoering) - [Kenniscentrum](https://www.leergewoonte.nl/nieuws) Meer resultaten [Plan een kennismaking](https://meetings.hubspot.com/david1472) [Plan een kennismaking](https://meetings.hubspot.com/david1472) - [Thema's](https://www.leergewoonte.nl/onderwijs) - [Professionele Schoolcultuur](https://www.leergewoonte.nl/professionele-schoolcultuur) - [Formatief Handelen](https://www.leergewoonte.nl/leergewoonte-formatief-handelen) - [Onderwijsinspectie](https://www.leergewoonte.nl/onderwijsinspectie) - [AI integreren in onderwijs](https://www.leergewoonte.nl/ai-integreren-onderwijs) - [Welzijn](https://www.leergewoonte.nl/welzijn) - [Motivatie](https://www.leergewoonte.nl/leergewoonte-motivatie) - [Leiderschap](https://www.leergewoonte.nl/leergewoonte-leiderschap) - Over ons - [Het team](https://www.leergewoonte.nl/ons-team-leergewoonte) - [Vacatures](https://www.leergewoonte.nl/vacatures-leergewoonte) - [Contact](https://www.leergewoonte.nl/contact) - Opleidingen - [Opleiding professionele cultuur (4 dagen)](https://www.leergewoonte.nl/opleiding-professionele-schoolcultuur) - [Opleiding formatief handelen (5 dagen)](https://www.leergewoonte.nl/vijfdaagse-opleiding-formatief-handelen) - [Opleiding AI (3 dagen)](https://www.leergewoonte.nl/drie-daagse-opleiding-ai-in-het-onderwijs) - [Opleiding motiverende gespreksvoering (3 dagen)](https://www.leergewoonte.nl/driedaagse-opleiding-motiverende-gespreksvoering) - [Kenniscentrum](https://www.leergewoonte.nl/nieuws) [Plan een kennismaking](https://meetings.hubspot.com/david1472?__hstc=233546881.76ab4ab9e3d9681f4212437546ad7c0a.1701365797023.1711562661231.1711565227235.109&__hssc=233546881.25.1711565227235&__hsfp=897788509) [Onderwijs artikel](https://www.leergewoonte.nl/nieuws/tag/onderwijs-artikel) # Hoe je een ongemotiveerde leerling wél in beweging krijgt [![Matijs van den Eijnden](https://www.leergewoonte.nl/hs-fs/hubfs/4.%20Pasfoto%E2%80%99s/Gifjes/Matijs-Leergewoonte.gif?width=40&height=40&name=Matijs-Leergewoonte.gif)](https://www.leergewoonte.nl/nieuws/author/matijs-van-den-eijnden) door [Matijs van den Eijnden](https://www.leergewoonte.nl/nieuws/author/matijs-van-den-eijnden) 8 min leestijd 27 oktober 2026, 08:23:16 CET *Motiverende gespreksvoering in het onderwijs* Het coachgesprek met Daan staat op het punt van beginnen. Je hebt je hand al op de deurkruk en overdenkt nog even de situatie. Daan is de afgelopen weken het schoolvoorbeeld van een ongemotiveerde leerling geweest, met veel stampij in de lessen, vaak te laat, geen huiswerk en een houding waar collega's zich aan ergeren. Het vertrouwen in hem brokkelt af, en nu mag jij, zijn docent, het gesprek voeren. Daar zit Daan niet op te wachten. Je weet nog niet goed waar je moet beginnen, en toch laat je hem binnen. ## De reparatiereflex bij een ongemotiveerde leerling Veel onderwijsprofessionals herkennen dit soort gesprekken. De leerling moet duidelijk iets veranderen en jij voelt de verantwoordelijkheid om hem daarbij te helpen. Dus begin je uit te leggen wat er misgaat, je wijst op de gevolgen, je geeft advies en spreekt verwachtingen uit. Misschien maak je een afspraak of waarschuw je voor wat er gebeurt als het zo doorgaat. Allemaal goed bedoeld, en toch gebeurt er meestal iets anders dan je hoopt. In de motiverende gespreksvoering heet dit de reparatiereflex, de neiging om een probleem meteen voor een ander op te lossen. Probeer je Daan te overtuigen, dan verzint hij juist redenen om niet te veranderen. "Het valt wel mee, hoor." "Die docent moet mij altijd hebben." Voor je het weet ben jij degene die alle argumenten vóór verandering aandraagt, terwijl Daan uitlegt waarom het allemaal niet nodig is. ## Waarom overtuigen weerstand oproept Er zit een reden achter dat Daan zich steviger vastbijt naarmate jij beter je best doet. Mensen hebben een sterke behoefte om zelf te bepalen wat ze doen, en zodra ze voelen dat die vrijheid wordt ingeperkt, komt er een tegenreactie op gang die reactantie heet (Brehm, 1966). In de klas noem je dat gewoon weerstand. Die reactie is goed onderzocht. Een overzicht van vijftig jaar onderzoek laat zien dat druk op iemands vrijheid vrijwel altijd weerstand oproept, en dat je die weerstand juist tempert door keuze en autonomie terug te geven (Steindl et al., 2015). Als je erop let, dan zie je het falen van overtuigen vaak in gesprekken terug. Alles wat Daan zegt om te blijven doen wat hij altijd al doet, noemen we in de motiverende gespreksvoering behoudtaal (Miller & Rollnick, 2025). Het vervelende is dat je het zelf oproept door te overtuigen. Hoe meer behoudtaal je oproept, hoe onwaarschijnlijker verandering vanuit de leerling zelf wordt. Achter die behoudtaal zit wat ambivalentie heet, de tweestrijd die bijna iedereen kent die iets zou moeten veranderen. Daan wil best dat het beter gaat met wiskunde, en tegelijk heeft hij geen zin in het gedoe dat daarbij hoort. Beide kanten liggen op de wip in de figuur hieronder, en zodra jij aan de kant van verandering duwt, gaat Daan de andere kant verdedigen. Dan hoor je 'ja, maar…'. ![Wip waarop behoudtaal zwaarder weegt dan verandertaal, de leerling zegt Ja, maar](https://www.leergewoonte.nl/hubfs/Blogs/Webinar%20MGV/mgv-blog1-ja-maar.png) Ambivalentie als wip. Duw je aan de kant van verandering, dan hoor je 'ja, maar…'. ## Verandertaal en behoudtaal herkennen Tegenover behoudtaal staat wat we verandertaal noemen. Dat zijn alle momenten waarop een leerling zelf benoemt wat hij anders zou willen. "Ik vind het ook irritant dat ik steeds gedoe heb." "Ik wil ook niet de hele tijd nablijven." Dat zijn de redenen van Daan, en de manier waarop iemand die taal gebruikt hangt samen met of hij daarna echt in beweging komt (Amrhein et al., 2003). De verhouding is daarbij belangrijk. Verandertaal alleen zegt minder dan de balans tussen verandertaal en behoudtaal, want zolang de behoudtaal overheerst verandert er weinig (Magill et al., 2018). Daarmee verschuift het doel van je gesprek. Je hoeft Daan niet te overtuigen. Je helpt hem zijn eigen redenen om te veranderen onder woorden te brengen, want dat is de motivatie die blijft hangen als jij er niet bent. Op de wip zie je dat terug. Noemt Daan zelf zijn redenen, dan kantelt de wip naar verandering en klinkt het eerder als 'ja, want…'. ![Wip waarop verandertaal zwaarder weegt, de leerling zegt Ja, want](https://www.leergewoonte.nl/hubfs/Blogs/Webinar%20MGV/mgv-blog1-ja-want.png) Noemt de leerling zelf zijn redenen, dan kantelt de wip en hoor je 'ja, want…'. ## Duidelijk blijven met een gidsende stijl Motiverende gespreksvoering is een gidsende stijl, ergens tussen sturen en volgen in (Miller & Rollnick, 2025). Je bent duidelijk over de richting, dus over wat er moet veranderen en waar de grens ligt, en tegelijk laat je de invulling en de redenen bij de leerling. Bij Daan houd je vast dat zijn gedrag in de les zo niet verder kan. Wat hij daaraan gaat doen, en waarom hij dat zelf zou willen, onderzoek je samen. Je stuurt op het doel en laat de weg ernaartoe bij hem. Zo blijf je helder over de kant die het op moet, zonder de motivatie van Daan over te nemen. STARTERSGIDS ### Nieuw met motiverende gespreksvoering? In de startersgids lees je hoe de aanpak in elkaar zit en hoe je ermee begint in je eigen lessen. [Lees de startersgids](https://www.leergewoonte.nl/nieuws/motiverende-gespreksvoering-in-het-onderwijs-een-startersgids-voor-docenten) ## Reflecteren als gesprekstechniek In plaats van de reflex om uit te leggen, stel je je oprecht nieuwsgierig op naar hoe Daan het zelf ziet, en luister je zonder er meteen een oordeel overheen te leggen. De gespreksvaardigheid die je daarbij het meest helpt, is reflecteren. Je geeft in je eigen woorden terug wat je de leerling hoort zeggen, en je oprechte interpretatie van wat hij eigenlijk bedoelt. Een reflectie is een korte samenvatting van wat je tussen de regels door hoort, dus welke gevoelens, belangen of overtuigingen een rol lijken te spelen. Vaak zie je dan dat de leerling zich begrepen voelt, zichzelf gaat afvragen hoe het echt zit, en meer met je gaat delen. Reflecteren hoort bij de vier gespreksvaardigheden die in de motiverende gespreksvoering samen ORBS heten. Je ziet ze in de figuur hieronder. ![De vier gespreksvaardigheden van motiverende gespreksvoering, met reflecteren als tweede](https://www.leergewoonte.nl/hubfs/Blogs/Webinar%20MGV/mgv-blog1-orbs.png) De vier gespreksvaardigheden van motiverende gespreksvoering (ORBS). ## Voorbeeldgesprek met motiverende gespreksvoering Stel dat het gesprek zo loopt. Daan: "Ik snap niet waarom ik hier moet zitten, er is niks aan de hand." Jij (reflectie): "Je hebt het idee dat het eigenlijk best goed gaat." Daan: "Nou ja, met wiskunde loopt het niet echt, maar dat komt door die docent." Jij (reflectie): "Bij wiskunde loopt het stroef, en je hebt het gevoel dat het aan de sfeer met die docent ligt." Daan: "Ja. En dan heb ik gewoon geen zin meer om iets te doen. Ik snap er trouwens toch niks meer van." Jij (reflectie): "Je baalt ervan dat je nu achter de feiten aanloopt." ![Docent reflecteert in een gesprek met een leerling met de zin Je baalt ervan](https://www.leergewoonte.nl/hubfs/Blogs/Webinar%20MGV/mgv-blog1-je-baalt-ervan.png) Een reflectie geeft terug wat je tussen de regels door hoort. Daan: "Ja, eigenlijk wel." Jij (open vraag): "Wat zou jij willen dat er anders was?" Daan: "Dat ik het gewoon weer snap, denk ik." In een paar zinnen is er iets verschoven. Je hebt niets uitgelegd en niemand overtuigd, en toch legt Daan nu zelf een reden op tafel om iets te veranderen. Dat hij de stof weer wil snappen, is verandertaal, en het komt van hem. Dat is het moment om op door te vragen, en pas daarna om samen een kleine, haalbare stap te bedenken. OPLEIDING ### Oefen met je eigen praktijksituaties In de driedaagse opleiding Motiverende Gespreksvoering oefen je met gesprekken uit je eigen lessen en krijg je het boek Motiverende Gespreksvoering binnen het onderwijs. [Bekijk de opleiding](https://www.leergewoonte.nl/driedaagse-opleiding-motiverende-gespreksvoering) ## Werkt motiverende gespreksvoering op school? Motiverende gespreksvoering komt uit de verslavingszorg, en er is inmiddels ook onderzoek naar het gebruik op school. In een gerandomiseerd experiment zorgde één enkel gesprek volgens deze aanpak al voor meer klasparticipatie en hogere wiskundecijfers dan bij leerlingen op een wachtlijst (Strait et al., 2012). Een recente meta-analyse over achtendertig onderzoeken vond een klein maar duidelijk positief effect op leerlinggedrag (Gersib et al., 2024). Klein is hier een eerlijk woord, want het is geen wondermiddel en één gesprek verandert geen leerling van de ene dag op de andere. Wel laat het zien dat de manier waarop je een gesprek voert er echt toe doet, en dat kleine, gerichte gesprekken de moeite waard zijn. ![Staafdiagram met de cijfers van leerlingen na één motiverend gesprek en van leerlingen op de wachtlijst, met alleen bij wiskunde een significant verschil](https://www.leergewoonte.nl/hubfs/Blogs/Webinar%20MGV/mgv-blog1-grafiek-strait-2012.png) Cijfers na één motiverend gesprek, vergeleken met leerlingen op de wachtlijst (Strait et al., 2012). ## Waarom een zelfgekozen stap blijft hangen Dat een zelfgekozen stap vaak beter beklijft dan een opgelegde, heeft te maken met de [kwaliteit van iemands motivatie](https://www.leergewoonte.nl/leergewoonte-motivatie) (Ryan & Deci, 2000). Een leerling die zijn stap zelf bedenkt, doet iets omdat het bij hem past, en dat soort autonome motivatie hangt bij leerlingen samen met meer doorzetten dan motivatie die op druk of beloning leunt (Howard et al., 2021). Waarom die vorm van motivatie steviger is, en hoe je haar als docent versterkt, lees je in [onze blog over instemming en motivatie](https://www.leergewoonte.nl/nieuws/autonome-en-gecontroleerde-motivatie). ## Wat je morgen kunt doen met een ongemotiveerde leerling Je hoeft hiervoor geen therapeut te worden en er ook geen uur voor uit te trekken. De kleinste stap is één reflectie in plaats van één advies, in een gesprekje op de gang. Geef een keer terug wat je een leerling hoort zeggen, en let op wat er gebeurt. Vaak zegt hij daarna zelf het zinnetje waar je met tien adviezen niet was gekomen. ![Quote Ik ben docent, geen therapeut](https://www.leergewoonte.nl/hubfs/Blogs/Webinar%20MGV/mgv-blog1-docent-geen-therapeut.png) QUICKSCAN ### Benieuwd hoe jij nu met motivatie in je lessen omgaat? Doe de gratis quickscan motivatie voor docenten. In twee minuten zie je waar je lespraktijk staat. [Start de quickscan](https://www.leergewoonte.nl/quickscan-motivatie-docenten) ## Bronnen Amrhein, P. C., Miller, W. R., Yahne, C. E., Palmer, M., & Fulcher, L. (2003). Client commitment language during motivational interviewing predicts drug use outcomes. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 71(5), 862-878. Brehm, J. W. (1966). A theory of psychological reactance. Academic Press. Gersib, J. A., Rojo, M., King, S. G., & Doabler, C. T. (2024). Motivational interviewing for students in school settings: A meta-analysis. Journal of School Psychology, 107, 101386. Howard, J. L., Bureau, J., Guay, F., Chong, J. X. Y., & Ryan, R. M. (2021). Student motivation and associated outcomes: A meta-analysis from self-determination theory. Perspectives on Psychological Science, 16(6), 1300-1323. Magill, M., Apodaca, T. R., Borsari, B., Gaume, J., Hoadley, A., Gordon, R. E. F., Tonigan, J. S., & Moyers, T. (2018). A meta-analysis of motivational interviewing process. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 86(2), 140-157. Miller, W. R., & Rollnick, S. (2025). Motiverende gespreksvoering: Mensen helpen veranderen en groeien (4e ed.). Ekklesia. Ryan, R. M., & Deci, E. L. (2000). Self-determination theory and the facilitation of intrinsic motivation, social development, and well-being. American Psychologist, 55(1), 68-78. Steindl, C., Jonas, E., Sittenthaler, S., Traut-Mattausch, E., & Greenberg, J. (2015). Understanding psychological reactance: New developments and findings. Zeitschrift für Psychologie, 223(4), 205-214. Strait, G. G., Smith, B. H., McQuillin, S., Terry, J., Swan, S., & Malone, P. S. (2012). A randomized trial of motivational interviewing to improve middle school students' academic performance. Journal of Community Psychology, 40(8), 1032-1039. #### Deel dit [Deel op X](https://x.com/intent/post?url=https://www.leergewoonte.nl/nieuws/ongemotiveerde-leerlingen-motiveren&text=Ongemotiveerde+leerlingen+motiveren+%7C+LeerGewoonte) [Deel op Facebook](https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://www.leergewoonte.nl/nieuws/ongemotiveerde-leerlingen-motiveren&t=Ongemotiveerde+leerlingen+motiveren+%7C+LeerGewoonte) [Deel op LinkedIn](https://www.linkedin.com/shareArticle?mini=true&url=https://www.leergewoonte.nl/nieuws/ongemotiveerde-leerlingen-motiveren&t=Ongemotiveerde+leerlingen+motiveren+%7C+LeerGewoonte) Vorige verhaal [← Wat veertig leidinggevenden van TriVia acht maanden later nogdoen](https://www.leergewoonte.nl/nieuws/trivia) ### Nog geen reacties Laat ons weten wat je denkt ### Snel naar - - [Onderwijs](https://www.leergewoonte.nl/onderwijs) - [Ons team](https://www.leergewoonte.nl/ons-team-leergewoonte) - [Nieuws](https://www.leergewoonte.nl/blog) - [FAQ](https://www.leergewoonte.nl/veel-gestelde-vragen) - [Contact](https://www.leergewoonte.nl/contact) ### Contact [Wibautstraat 131D,1091 GL Amsterdam](https://www.google.com/maps/place/Neuro+Habits/@52.3544311,4.910394,17z/data=!3m1!4b1!4m6!3m5!1s0x47c6096db2b67241:0x2e19418ba57ab000!8m2!3d52.3544311!4d4.9129743!16s%2Fg%2F11c6zhdm46?entry=ttu)[Willem Ruyslaan 225,3063 ER Rotterdam](https://www.google.com/maps/place/Neuro+Habits/@51.921464,4.5053071,19z/data=!4m14!1m7!3m6!1s0x47c6096db2b67241:0x2e19418ba57ab000!2sNeuro+Habits!8m2!3d52.3544311!4d4.9129743!16s%2Fg%2F11c6zhdm46!3m5!1s0x47c433f3ea7503eb:0xafb76da3acaa2de4!8m2!3d51.9213698!4d4.5054042!16s%2Fg%2F11hzjg8htd?entry=ttu) [+31 85 - 4011522](tel:+31%206%20293%20884%2068) [Whatsapp](tel:+31%206%20293%20884%2068)[info@leergewoonte.nl](mailto:info@leergewoonte.nl)[LeerGewoonte](https://www.linkedin.com/company/leergewoonte/) ### Blijf op de hoogte! Nu je hier toch bent… waarom meld je je niet aan voor onze kwartaalupdate? Eén keer per kwartaal sturen we je een update met nieuwe inzichten uit de wetenschap, achtergrondinformatie en exclusieve aanbiedingen.  - [Privacy](https://www.leergewoonte.nl/privacy) - [Algemene voorwaarden](https://www.leergewoonte.nl/hubfs/Algemene%20voorwaarden%202024%20-%20LeerGewoonte.pdf) Copyright © 2026 LeerGewoonte V.O.F.  |  KvK: 77139968        [![CRKBO\_Instelling](https://www.leergewoonte.nl/hs-fs/hubfs/3.%20Logo%E2%80%99s/CRKBO_Instelling.jpg?width=60&height=60&name=CRKBO_Instelling.jpg)](https://www.crkbo.nl) ```json { "@context" : "https://schema.org", "@type" : "BlogPosting", "author" : { "@type" : "Person", "name" : "Matijs van den Eijnden", "url" : "https://www.leergewoonte.nl/nieuws/author/matijs-van-den-eijnden" }, "dateModified" : "2026-10-27T07:23:16.385Z", "datePublished" : "2026-10-27T07:23:16.000Z", "headline" : "Ongemotiveerde leerlingen motiveren | LeerGewoonte", "image" : [ "https://www.leergewoonte.nl/hubfs/Blogs/Webinar%20MGV/mgv-blog1-kop-reflecteren-v2.jpg" ], "mainEntityOfPage" : { "@id" : "https://www.leergewoonte.nl/nieuws/ongemotiveerde-leerlingen-motiveren", "@type" : "WebPage" }, "publisher" : { "@type" : "Organization", "logo" : { "@type" : "ImageObject", "url" : "https://www.leergewoonte.nl/hubfs/3.%20Logo%E2%80%99s/LeerGewoonte-Logo%20(1).png" }, "name" : "LeerGewoonte" } } ``` ```json { "@context" : "https://schema.org", "@id" : "https://www.leergewoonte.nl/#organization", "@type" : "EducationalOrganization", "address" : [ { "@type" : "PostalAddress", "addressCountry" : "NL", "addressLocality" : "Amsterdam", "postalCode" : "1091 GL", "streetAddress" : "Wibautstraat 131D" }, { "@type" : "PostalAddress", "addressCountry" : "NL", "addressLocality" : "Rotterdam", "postalCode" : "3063 ER", "streetAddress" : "Willem Ruyslaan 225" } ], "contactPoint" : [ { "@type" : "ContactPoint", "availableLanguage" : "nl", "contactType" : "customer service", "email" : "info@leergewoonte.nl", "name" : "Onderwijs", "telephone" : "+31854011522" }, { "@type" : "ContactPoint", "availableLanguage" : "nl", "contactType" : "customer service", "email" : "info@leergewoonte.nl", "name" : "Organisaties", "telephone" : "+31854011522" } ], "email" : "info@leergewoonte.nl", "identifier" : { "@type" : "PropertyValue", "propertyID" : "KvK", "value" : "77139968" }, "legalName" : "LeerGewoonte V.O.F.", "logo" : "https://www.leergewoonte.nl/hubfs/3.%20Logo%E2%80%99s/LeerGewoonte-Logo%20(1).png", "name" : "LeerGewoonte", "sameAs" : [ "https://www.linkedin.com/company/leergewoonte/" ], "url" : "https://www.leergewoonte.nl/" } ```